Tokoferol nedir, kozmetikte ne arıyor?

Kısaca

Tokoferol, gıdalarda ve takviyelerde yer alan fenolik yapıda bir antioksidandır. Cilt ve göz üzerindeki testlerde genel olarak belirgin bir tahriş veya hassasiyet oluşturmadığı saptanmıştır. Yunanca doğum ve taşıma kelimelerinden türetilen adı, kimyasal yapısındaki alkol grubuna işaret eder.

Ne işe yarar

Tokoferol, ürünlerde antioksidan olarak kullanılan fenolik bileşikler sınıfında yer alır [1].

Nereden geliyor

Tokoferoller ilk kez 1930'ların sonlarında izole edilip tanımlanmış, tokotrienoller ise yaklaşık 25 yıl sonra belirlenmiştir [2]. Vitamin aktivitesi 1936 yılında sıçanlardaki diyet faktöründen tespit edilmiş ve Yunanca doğum anlamına gelen "tókos" ile taşımak anlamına gelen "phérein" kelimelerinden türetilerek tokoferol adı verilmiştir [3]. Avrupa diyetinde ve takviyelerde temel kaynak zeytin ve ayçiçeği yağından gelen α-tokoferol iken, Amerikan diyetinde soya ve mısır yağı kullanımı nedeniyle γ-tokoferol en yaygın formdur [3].

Sık sorulan: Tokoferol nedir, kozmetikte ne arıyor?

Tokoferol antioksidan özelliği olan bir E vitamini bileşenidir.

Ürünlerde koruyucu ve antioksidan amacıyla kullanılan fenolik maddeler arasında incelenmiştir [1]. Serum tokoferol seviyeleri yüksek olan bireylerde, yaşa bağlı nükleer katarakt bağıl riskinde %23 azalma görüldüğü bildirilmiştir [3]. Diğer yandan, apoE3 genetik varyantına sahip bireylerin apoE4 izoformuna kıyasla takviye α-tokoferol emiliminin anlamlı derecede daha düşük olduğu tespit edilmiştir [4]. Sınır: Maddenin hücresel emilimi ve biyolojik etkileri genetik faktörlere göre değişiklik gösterebilir.

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Tavşanlar üzerinde OECD Kılavuzu 404'e benzer yöntemle 1982'de yapılan in vivo testte belirgin cilt tahrişi saptanmamıştır [5]. Buna karşın bazı kayıt sınıflandırmalarında Cilt Tahrişi Kategori 2 bilgisi bulunmaktadır [6]. Ginedomuzlarında OECD Kılavuzu 406 benzeri testte maddelerin hassasiyet oluşturma ihtimalinin düşük olduğu raporlanmıştır [7]. Tavşanlarda OECD Kılavuzu 405 benzeri göz tahrişi testinde ise anlamlı bir tahriş bulgusuna rastlanmamıştır [8].

Sınır: Bu veriler derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

1. Europe PMC, Estrogenic activity of phenolic additives determined by an in vitro yeast bioassay. europepmc.org/article/MED/11266322
2. web_research, E vitamini tr.wikipedia.org/wiki/Tokoferol
3. web_research, Tocopherol en.wikipedia.org/wiki/Tocopherol
4. web_research, Vitamin E (α-Tocopherol): Emerging Clinical Role and Adverse Risks of Supplementation in Adults pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11891505
5. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
6. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz eng.mst.dk/chemicals/chemicals-in-produc…
7. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
8. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…