Titanyum Dioksit: Beyaz Toz Neden Bu Kadar Konuşuluyor?

Kısaca

Titanyum dioksit, kozmetik ürünlerde renk pigmenti ve güneş koruma filtrelerine yardımcı bileşen olarak yer alan beyaz bir tozdur. Solunabilir toz ve sprey ürünlerindeki kullanımı akciğer maruziyeti nedeniyle kısıtlanırken, kremlerde ve yüz ürünlerinde belirli sınırlar dâhilinde kullanılır. Ürünün formu ve maruziyet yolu güvenlik değerlendirmesinde belirleyicidir.

Ne işe yarar

Kozmetik ürünlerde renklendirici pigment ve beyazlatıcı olarak işlev görür [K23, K28].

Nereden geliyor

Titanyum, 1791 yılında William Gregor tarafından Büyük Britanya'nın Cornwall bölgesinde keşfedilmiş ve Martin Heinrich Klaproth tarafından Yunan mitolojisindeki Titanlardan esinlenilerek adlandırılmıştır [1]. İlk kez 1916 yılında seri üretimine başlanan titanyum dioksit, yüksek kırılma indeksi ve parlaklığı sebebiyle en yaygın kullanılan beyaz pigment haline gelmiştir [2].

Kullanıma göre durum

| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak | | --- | --- | --- | | Toz pudra formundaki yüz ürünleri | En fazla %25 konsantrasyon sınırı uygulanır | AB Kozmetik Yönetmeliği Ek III [3] | | Genel tüketiciye yönelik saç aerosol sprey ürünleri | En fazla %1,4 konsantrasyon sınırı uygulanır | AB Kozmetik Yönetmeliği Ek III [3] | | Profesyonel kullanıma yönelik saç aerosol sprey ürünleri | En fazla %1,1 konsantrasyon sınırı uygulanır | AB Kozmetik Yönetmeliği Ek III [3] | | Soluma yoluyla akciğer maruziyetine yol açan uygulamalar | Kullanımına izin verilmez | AB Kozmetik Yönetmeliği Ek III [4] | | Renklendirici olarak kullanımı | İzin verilmiştir | AB Kozmetik Yönetmeliği Ek IV [5] | | Titanyum dioksit ve nano formun birleşik kullanımı | Toplam konsantrasyon %25 sınırını aşamaz | AB Kozmetik Yönetmeliği Ek VI [6] |

Sık sorulan: Beyaz Toz Neden Bu Kadar Konuşuluyor?

Titanyum dioksit, gıda katkı maddesi olarak güvenliğiyle ilgili yeni bulgular ve soluma yoluyla ortaya çıkan maruziyet kaygıları nedeniyle tartışılmaktadır [K14, K20].

2006 yılı itibarıyla tamamen zehirsiz kabul edilmekteydi [7]. Ancak Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), 2021 yılında nano parçacıklara dair yeni anlayışlar doğrultusunda maddenin gıda katkı maddesi olarak artık güvenli kabul edilemeyeceğini bildirmiştir [8]. Avrupa Birliği, 7 Şubat 2022 tarihinde gıdalarda (E 171) kullanım iznini kaldırmıştır [9]. Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde ise gıda kullanımı devam etmektedir [10]. Soluma yolu, solunum sistemi üzerindeki etkileri sebebiyle birincil maruziyet rotasıdır [11]. Sınır: IARC tehlike sınıflandırması yapar ancak risk değerlendirmesi yapmaz; yani kozmetikteki kullanım seviyesinde kanser yapacağını ifade etmez [12].

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Tavşanlar üzerinde OECD Kılavuzu 404 uyarınca yürütülen testte belirgin bir cilt tahrişi saptanmamıştır [13]. Tavşanlarda OECD Kılavuzu 405'e göre yapılan göz tahriş testinde de belirgin tahriş bulgusuna rastlanmamıştır [14]. Gine domuzlarında OECD 406 kılavuzuna göre yapılan testte ve farelerde OECD 429 kılavuzuna göre yapılan lokal lenf düğümü analizinde cildi duyarlılaştırıcı olarak sınıflandırılmamıştır [K7, K8]. EPA ToxValDB kayıtlarında da cilt tahrişi ve duyarlılaştırma açısından sınıflandırılmamış durumdadır [K11, K12]. Sınır: Bu veriler birer derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir [15].

Genotoksisite ve kanser bulguları

EPA ToxValDB genotoksisite verilerinde 17 pozitif, 6 negatif rapor yer almaktadır [16]. Yapılan Ames testi ve mikronükleus testi sonuçları pozitif bildirilmiştir [16]. IARC, titanyum dioksiti Grup 2B olarak sınıflandırmıştır [12]. Bu durum, maddenin insanlarda kanserojen olmasının mümkün kabul edildiği anlamına gelir [12]. Sınır: IARC tehlike sınıflandırması yapar, risk değerlendirmesi yapmaz; bir koşulda kansere yol açabileceğini söyler ancak kozmetikteki kullanım seviyesinde kanser yapar demez [12]. Ayrıca EPA ToxValDB kayıtlarında doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir [17].

Düzenleyici durum

Titanyum dioksit, AB Kozmetik Yönetmeliği 1223/2009 kapsamında Ek III, Ek IV ve Ek VI listelerinde yer almaktadır [K26, K27]. Yönetmeliğin Ek VI maddesi uyarınca nihai üründe maksimum %25 konsantrasyona kadar izin verilir [6]. Nano formu da dâhil olmak üzere, son kullanıcının akciğerlerinin soluma yoluyla maruz kalmasına yol açabilecek uygulamalarda kullanımı kısıtlanmıştır [4]. Parçacık aerodinamik çapı 10 μm veya daha küçük olan ve %1 veya daha fazla parçacık içeren toz formları için Ek III sınırları geçerlidir [6]. SCCS, soluma yoluyla maruziyete yol açan kozmetik ürünlerdeki kullanımı hakkında görüş yayımlamıştır [K2, K3].

Kaynaklar

1. web_research, Titanium en.wikipedia.org/wiki/Titanium
2. web_research, Titanium dioxide en.wikipedia.org/wiki/Titanium_dioxide
3. AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009, EU 1223/2009 Annex III
4. web_research, Scientific Advice on Titanium dioxide (TiO2) (CAS/EC numbers 13463-67-7/236-675-5, 1317-70-0/215-280-1, 1317-80-2/215-282-2) health.ec.europa.eu/publications/scienti…
5. AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009, EU 1223/2009 Annex IV
6. AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009, EU 1223/2009 Annex VI
7. web_research, Titanyum dioksit tr.wikipedia.org/wiki/Titanyum_dioksit
8. web_research, Titanium dioxide en.wikipedia.org/wiki/Titanium_dioxide
9. web_research, Titanium dioxide en.wikipedia.org/wiki/Titanium_dioxide
10. web_research, Titanium dioxide en.wikipedia.org/wiki/Titanium_dioxide
11. Europe PMC, Titanium dioxide nanoparticles: a review of current toxicological data. europepmc.org/article/MED/23587290
12. IARC (WHO Kanser Araştırmaları Ajansı), IARC Monografları — Titanium dioxide (Grup 2B — İnsanlarda kanserojen olması mümkün) publications.iarc.fr/65
13. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
14. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
15. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
16. EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite
17. EPA ToxValDB, ToxValDB — kanser monographs.iarc.who.int/list-of-classifi…