Sodyum sakarin: Diş macunundaki tatlandırıcı hakkında bilmeniz gerekenler
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?
Diş macunu ya da gargaranın içerik listesinde 'sodium saccharin' yazdığını görebilirsiniz. İsim kimyasal gelse de bu, yapay tatlandırıcıların ilklerinden olan sakarinin sodyum tuzu. Kozmetikte ne yaptığını ve güvenlik verilerinin ne anlattığını kısaca derledik.
Kısaca
Sodyum sakarin, cilt ve göz temasında belirgin tahriş veya duyarlılaşmaya yol açmayan bir maddedir. Hücresel düzeydeki genotoksisite testlerinde pozitif ve negatif bulgular bir arada yer almaktadır. Üretim süreçlerine bağlı olarak yapısında çeşitli safsızlıklar barındırabilir.
Nereden geliyor
Sodyum sakarin, ilk olarak 1879 yılında Constantin Fahlberg ve Ira Remsen tarafından Johns Hopkins Üniversitesi'ndeki laboratuvarda maden kömürü katranı türevleri incelenirken keşfedilmiştir. Maddeye ilişkin ilk makaleler 1879 ve 1880 yıllarında yayımlanmış, patenti ise 1884 yılında alınmıştır [1]. ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Saf Gıda ve İlaç Yasası kapsamında 1907 yılında maddeyi denetim altına alarak incelemeye başlamıştır [2]. Üretimde kullanılan Remsen veya Maumee yöntemleri sonucunda maddede 30'dan fazla safsızlık oluşabildiği bildirilmiştir [3].
Sık sorulan: Zararlı mı?
Sodyum sakarin cilt ve göz yüzeyinde belirgin bir tahriş oluşturmaz, fakat genotoksisite araştırmalarında pozitif sonuçlar mevcuttur. Yapılan laboratuvar testlerinde 71 pozitif ve 34 negatif genotoksisite raporu tespit edilmiştir [4]. Bu tür derleme verilerinde doz miktarı, uygulama yapılan tür ve maruziyet yolu birlikte dikkate alınmalıdır.
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
Tavşanlar üzerinde OECD 404 kılavuzuna göre yürütülen 2012 tarihli in vivo cilt tahrişi testinde belirgin bir tahriş saptanmamıştır [5]. OECD 405 kılavuzuna uygun olarak tavşanlarda gerçekleştirilen 2012 tarihli in vivo göz tahrişi çalışmasında da belirgin bir tahriş görülmemiştir [6]. Farelerde yürütülen lokal lenf düğümü analizinde (LLNA) maddenin cilt duyarlılaştırıcı olma ihtimalinin düşük olduğu sonucuna varılmıştır [7]. Derleme verilerinin değerlendirilmesinde doz, tür ve maruziyet yolu belirleyicidir.
Genotoksisite ve kanser bulguları
EPA ToxValDB kayıtlarına göre sodyum sakarin için 71 pozitif ve 34 negatif genotoksisite raporu yer alır [4]. Yapılan analizlerde Ames testi pozitif ve mikronükleus testi pozitif sonuç vermiştir [4]. Kronik hayvan biyoanalizleri ve kanser potansiyeli veri tabanlarında maddeye ait uzun süreli deney sonuçları bulunmaktadır [8]. Bu derleme kayıtları incelenirken kullanılan doz, canlı türü ve maruz kalma şekli birlikte değerlendirilmelidir.
Düzenleyici durum
ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Saf Gıda ve İlaç Yasası çerçevesinde 1907 yılından itibaren sakarin üzerindeki resmi incelemelerini başlatmıştır [2].
Kaynaklar
- web_research, Sakarin tr.wikipedia.org/wiki/Sakarin
- web_research, Saccharin en.wikipedia.org/wiki/Saccharin
- web_research, Saccharin and its salts ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK402047
- EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- Europe PMC, A carcinogenic potency database of the standardized results of animal bioassays. europepmc.org/article/MED/6525996