Sodyum sakarin: Diş macunundaki tatlandırıcı hakkında bilmeniz gerekenler
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?
Diş macunu ya da gargaranın içerik listesinde 'sodium saccharin' yazdığını görebilirsiniz. İsim kimyasal gelse de bu, yapay tatlandırıcıların ilklerinden olan sakarinin sodyum tuzu. Kozmetikte ne yaptığını ve güvenlik verilerinin ne anlattığını kısaca derledik.
Kısaca
Sodyum sakarin, cilt ve göz üzerinde yapılan testlerde belirgin bir tahriş veya duyarlılaştırma etkisi göstermemiş bir bileşiktir. Laboratuvar çalışmalarında genotoksisite açısından pozitif ve negatif bulgular bir arada bildirilmiştir. Maddeye ilişkin değerlendirmelerde doz, tür ve maruziyet yolu dikkate alınmalıdır.
Nereden geliyor
Sakarin ilk kez 1879 yılında Ira Remsen'in Johns Hopkins Üniversitesi'ndeki laboratuvarında maden kömürü katranı türevleri üzerinde çalışan Constantin Fahlberg tarafından üretilmiştir [1]. Madde hakkındaki yayınlar 1879 ve 1880 yıllarında çıkmış, 1884 yılında ise patenti alınmıştır [2]. ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Pure Food and Drug Act kapsamında 1907 yılından itibaren sakarini incelemeye almıştır [3]. Remsen veya Maumee yöntemleriyle üretilen sodyum sakarinde 30'dan fazla empürite tespit edilmiştir [4].
Sık sorulan: Zararlı mı?
Sodyum sakarin cilt ve göz için belirgin bir tahriş riski taşımamaktadır ancak genotoksisite testlerinde pozitif bulgulara sahiptir. Tavşanlarda yapılan testlerde göz ve cilt üzerinde anlamlı bir tahriş görülmemiştir [K1, K3]. Buna karşın genotoksisite veri tabanlarında Ames ve mikronükleus testleri dahil olmak üzere pozitif sonuçlar yer almaktadır [5]. Sınır: Bu bulgular derleme kayıtlardan alınmıştır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
- Tavşanlarda OECD 405 kılavuzuna göre yapılan in vivo göz tahrişi testinde belirgin bir tahriş saptanmamıştır [6].
- Tavşanlarda OECD 404 kılavuzuna göre yürütülen in vivo cilt tahrişi testinde anlamlı bir tahriş bildirilmemiştir [7].
- Farelerde gerçekleştirilen in vivo lokal lenf düğümü analizinde (LLNA) cildi duyarlılaştırma olasılığının düşük olduğu tespit edilmiştir [8].
- Sınır: Bu veriler derleme kayıtlardır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Genotoksisite ve kanser bulguları
- Genotoksisite verilerinde 71 pozitif ve 34 negatif rapor mevcuttur [5].
- Ames testi pozitif ve mikronükleus testi pozitif olarak bildirilmiştir [5].
- Maddenin uzun süreli kronik deney sonuçları Carcinogenic Potency Database veri tabanında yer almaktadır [9].
- Sınır: Bu bulgular derleme kayıtlardır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Düzenleyici durum
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Pure Food and Drug Act kapsamında 1907 yılından itibaren maddeyi inceleme altına almıştır [3].
Kaynaklar
- web_research, Saccharin en.wikipedia.org/wiki/Saccharin
- web_research, Sakarin tr.wikipedia.org/wiki/Sakarin
- web_research, Saccharin en.wikipedia.org/wiki/Saccharin
- web_research, Saccharin and its salts ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK402047
- EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite
- EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- Europe PMC, A carcinogenic potency database of the standardized results of animal bioassays. europepmc.org/article/MED/6525996