Sodyum Benzoat: Koruyucunun Arkasında Ne Var?
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?
Bir yüz temizleyicisinin ya da bebek mendilinin içindekiler listesinde sodyum benzoat yazar. Gıdalarda E211 koduyla da bilinir. Benzen iddiası nereden çıkıyor, bu madde ne işe yarıyor?
Kısaca
Sodyum benzoat, suda çözünen bir koruyucu maddedir. Tavşanlarda yapılan testlerde cilt üzerinde belirgin bir tahriş oluşturmazken hafif veya orta düzeyde göz tahrişine yol açabilmektedir. Östrojen reseptör aktivitesi göstermeyen maddenin genotoksisite testlerinde ise karışık sonuçlar bulunmaktadır.
Ne işe yarar
Koruyucu özellikleri bulunan madde, suda iyi çözünen ve yanıcı nitelikte bir bileşiktir [1].
Sık sorulan: Östrojen reseptör aktivitesi gösterir mi?
Sodyum benzoat östrojen reseptör aktivitesi göstermemektedir. In vitro ortamda 18 deneyle test edilen EPA ToxCast modelinde agonist ve antagonist AUC değerleri 0 olarak saptanmıştır [2]. Sınır: Bu bulgu bir in vitro tarama modeline dayanır; doz ve maruziyet bağlamı içermediğinden kozmetik kullanım seviyesinde insanda etki gösterdiği anlamına gelmez.
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
OECD 404 kılavuzuna göre 1989 yılında tavşanlarda yapılan in vivo testlerde belirgin bir cilt tahrişi gözlenmemiştir [3]. OECD 405 kılavuzuna göre aynı yıl tavşanlarda yapılan in vivo göz tahrişi deneylerinde ise hafif veya orta düzeyde tahriş sınıflandırması yapılmıştır [4]. Sınır: Bu veriler derleme kayıt niteliğindedir; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Genotoksisite ve kanser bulguları
Genotoksisite kayıtlarında 13 pozitif ve 6 negatif rapor yer almaktadır; Ames ve mikronükleus testleri pozitif sonuç vermiştir [5]. Sınır: Bu bulgular derleme kayıt niteliğindedir; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir. Maddenin olumsuz etkileri ve sinir sistemi hastalıklarındaki kullanımı üzerine çelişkili raporlar bulunmaktadır [6]. Kanser potansiyeli veri tabanı CPDB kapsamında kronik deney sonuçları incelenmiştir [7].
Düzenleyici durum
Amerika Birleşik Devletleri'nde FDA, gıda koruyucusu olarak kullanım sınırını ağırlıkça %0,1 ile kısıtlamıştır [8]. FDA, 2006 yılında hem askorbik asit hem de benzoat içeren 100 içeceği test etmiştir [9].
Kaynaklar
- web_research, Sodyum benzoat tr.wikipedia.org/wiki/Sodyum_benzoat
- EPA ToxCast, ToxCast ER modeli — Sodium benzoate (DTXSID1020140) comptox.epa.gov/dashboard/chemical/detai…
- EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite
- web_research, Sodium Benzoate—Harmfulness and Potential Use in Therapies for Disorders Related to the Nervous System: A Review pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9003278
- Europe PMC, A carcinogenic potency database of the standardized results of animal bioassays. europepmc.org/article/MED/6525996
- web_research, Sodium benzoate en.wikipedia.org/wiki/Sodium_benzoate
- web_research, Sodium benzoate en.wikipedia.org/wiki/Sodium_benzoate