Sodyum Benzoat: Koruyucunun Arkasında Ne Var?
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?
Bir yüz temizleyicisinin ya da bebek mendilinin içindekiler listesinde sodyum benzoat yazar. Gıdalarda E211 koduyla da bilinir. Benzen iddiası nereden çıkıyor, bu madde ne işe yarıyor?
Kısaca
Sodyum benzoat, suda çözünebilen bir maddedir. Cilt üzerinde belirgin bir tahriş oluşturmazken göz temasında hafif veya orta düzeyde tahrişe yol açabilir. Gıda ve içecek alanında kullanımı belirli yasal sınırlarla düzenlenmiştir.
Ne işe yarar
Sodyum benzoat suda iyi çözünür ve yanıcı özellik taşır [1]. Gıda ürünlerinde koruyucu işleviyle kullanılır [2].
Nereden geliyor
Sodyum benzoat, sodyum hidroksitin benzoik asit ile nötralize edilmesiyle üretilir [2].
Kullanıma göre durum
| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Gıda koruyucusu | Ağırlıkça en fazla %0,1 | FDA [2] |
| Askorbik asit içeren içecekler | 2006 yılında 100 üründe test edilmiştir | FDA [2] |
Sık sorulan: Koruyucunun arkasında ne var?
Sodyum benzoat östrojenik etki gösterir mi? Yapılan in vitro taramalarda sodyum benzoatın östrojen reseptörü aktivitesi bulunmamıştır [3]. Toplam 18 in vitro deneyde östrojen reseptörü agonisti veya antagonisti etki saptanmamıştır [3]. Sınır: In vitro tarama modelidir, doz ve maruziyet bağlamı içermez; kozmetikteki kullanım seviyesinde insanda etki gösterdiği anlamına gelmez.
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
Tavşanlar üzerinde OECD Kılavuzu 404 uyarınca 1989 yılında yapılan in vivo cilt tahrişi testinde önemli bir tahriş görülmemiştir [4]. Tavşanlarda OECD Kılavuzu 405 uyarınca 1989 yılında gerçekleştirilen in vivo göz tahrişi testinde ise orta veya hafif tahriş sınıflandırması verilmiştir [5]. Sınır: Bu veriler derleme kayıtlardır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Genotoksisite ve kanser bulguları
Genotoksisite verilerinde 13 pozitif, 6 negatif rapor bulunmaktadır [6]. Ames ve mikronükleus testlerinde pozitif sonuçlar bildirilmiştir [6]. Sınır: Bu bir derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Düzenleyici durum
ABD sınırları içinde FDA, gıdalarda koruyucu olarak sodyum benzoat kullanımını ağırlıkça %0,1 ile sınırlandırmıştır [2]. Ayrıca FDA, 2006 yılında ABD piyasasında hem askorbik asit hem de benzoat içeren 100 içeceği test etmiştir [2].
Kaynaklar
- web_research, Sodyum benzoat tr.wikipedia.org/wiki/Sodyum_benzoat
- web_research, Sodium benzoate en.wikipedia.org/wiki/Sodium_benzoate
- EPA ToxCast, ToxCast ER modeli - Sodium benzoate (DTXSID1020140) comptox.epa.gov/dashboard/chemical/detai…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite