Silica: Ufukta Nano Tartışması Olan Bir Toz

Kısaca

Silisyum dioksit, insanlar için kanserojenliği sınıflandırılamamış bir maddedir. Cilt üzerinde belirgin bir tahrişe yol açmazken, ince toz halinin solunması akciğer rahatsızlıklarına neden olabilir. Göz ile temasında ise tahriş edici etkiler görülebileceği bildirilmiştir.

Sık sorulan: Zararlı mı?

İnce işlenmiş kristal silika tozunun solunması silikozis, bronşit veya akciğer kanserine yol açabilir [1]. Ağız yoluyla alındığında emilimi az olmakla birlikte insan karaciğer ve dalak dokularında silisyum dioksit tespit edilmiştir [2]. Kanserojenlik açısından mevcut kanıtlar sınıflandırma yapmak için yetersizdir [3]. IARC değerlendirmesi bir tehlike sınıflandırmasıdır; kozmetikteki kullanım seviyesinde doğrudan kanser yapacağı anlamına gelmez ve maruziyet dozu ayrıca değerlendirilmelidir [3].

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Cilt tahrişi açısından madde sınıflandırılmamıştır [4]. Tavşanlar üzerinde OECD 404 kılavuzuna göre yürütülen 1991 tarihli in vivo testte önemli bir cilt tahrişi saptanmamıştır [5]. Cilt duyarlılaştırması konusunda ise veri yapısı nedeniyle sınıflandırma yapılması mümkün değildir [4].

Göz tahrişinde genel derleme sınıflandırması Kategori 2 olarak yer alır [4]. Buna karşın, tavşanlarda Draize testine benzer şekilde yapılan 1975 tarihli in vivo çalışmada belirgin bir göz tahrişi gözlenmemiştir [6]. Bu bulgular derleme kayıtlara dayanmakta olup doz, tür ve maruziyet yolu dikkate alınarak değerlendirilmelidir [4].

Genotoksisite ve kanser bulguları

Maddenin genotoksisite kayıtlarında 5 pozitif ve 12 negatif rapor bulunmaktadır; Ames testi sonucu pozitiftir [7]. Kanser değerlendirmelerinde IARC, silisyum dioksiti Grup 3 altında kanserojenliği sınıflandırılamıyor olarak listelemiştir [3]. EPA ToxValDB kayıtlarında da insan kanserojenliği açısından sınıflandırılamaz olarak gösterilmiştir [8]. Bu veriler derleme niteliğindedir; doz, tür ve maruziyet yolu ile birlikte değerlendirilmesi gerekir [7].

Düzenleyici durum

OSHA, 2013 yılında kristal silika tozuna maruziyeti sınırlandırmak ve azaltmak amacıyla düzenleme getirmiştir [1]. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ise nanobilim ve nanoteknoloji uygulamalarına yönelik risk değerlendirme kılavuzunu güncellemiştir [9].

Kaynaklar

1. web_research, Silicon dioxide en.wikipedia.org/wiki/Silicon_dioxide
2. web_research, Re‐evaluation of silicon dioxide (E 551) as a food additive pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7009582
3. IARC (WHO Kanser Araştırmaları Ajansı), IARC Monografları - Silica (Grup 3 - Kanserojenliği sınıflandırılamıyor) publications.iarc.fr/139
4. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
5. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
6. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
7. EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite
8. EPA ToxValDB, ToxValDB - kanser monographs.iarc.who.int/list-of-classifi…
9. Europe PMC, Guidance on risk assessment of nanomaterials to be applied in the food and feed chain: human and animal health. europepmc.org/article/MED/34377190