Silica: Ufukta Nano Tartışması Olan Bir Toz

Kısaca

Silisyum dioksit, insanlarda kanserojenlik açısından mevcut verilerin yetersizliği nedeniyle sınıflandırılamayan bir maddedir. Cilt üzerine uygulandığında belirgin bir tahriş oluşturmazken, kristal yapıdaki tozlarının solunması silikozis ve akciğer kanserine yol açabilir. Ağız yoluyla alındığında emilimi oldukça düşük olmakla birlikte insan karaciğer ve dalak dokularında zaman zaman tespit edilebilmektedir.

Kullanıma göre durum

| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak | | :--- | :--- | :--- | | Kristal toz formunda solunması | Silikozis, bronşit ve akciğer kanserine yol açabilir | Literatür verisi [1] | | Cilt üzerine uygulanması | Belirgin bir cilt tahrişi oluşturmaz | OECD 404 testi [2] |

Sık sorulan: Zararlı mı?

Silisyum dioksit kozmetikteki kullanım seviyesinde doğrudan kanserojen olarak kabul edilmez. IARC maddeyi Grup 3 olarak sınıflandırmıştır; bu durum mevcut verilerin bir sınıflandırma yapmaya yetmediği anlamına gelir [3]. EPA ToxValDB kayıtlarında da insanlar için kanserojenliği sınıflandırılamayan 3. grupta yer almaktadır [4]. Ancak ince ayrışmış kristal silisyum dioksit tozunun solunması silikozis, bronşit veya akciğer kanserine yol açabilir [1].

Sınır: IARC tehlike sınıflandırması yapmaktadır, risk değerlendirmesi yapmaz. Maddenin belirli bir koşulda kansere yol açabileceğini belirtir ancak kozmetik kullanım seviyesinde kanser yapacağını ifade etmez; maruziyet yolu ve dozu ayrıca değerlendirilmelidir.

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

EPA ToxValDB verilerine göre cilt tahrişi açısından madde sınıflandırılmamıştır [5]. Tavşanlar üzerinde OECD 404 kılavuzuna uygun olarak yapılan 1991 tarihli in vivo çalışmada belirgin bir cilt tahrişi saptanmamıştır [2]. Cilt hassaslaştırması açısından mevcut verilerle sınıflandırma yapılması mümkün değildir [6].

Göz tahrişi kategorisinde EPA ToxValDB kaydında Kategori 2 sınıflandırması yer almaktadır [7]. Buna karşın tavşanlarda Draize testine eşdeğer yöntemle yapılan 1975 tarihli in vivo testte belirgin bir göz tahrişi gözlenmemiştir [8].

Sınır: Bu bulgular derleme kayıt niteliğindedir; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.

Genotoksisite ve kanser bulguları

EPA ToxValDB genotoksisite verilerinde 5 pozitif ve 12 negatif rapor bulunmaktadır; Ames testi pozitif sonuç vermiştir [9]. Kanserojenlik açısından IARC Grup 3 sınıfında yer almaktadır [3].

Sınır: Genotoksisite ve kanser verileri derleme kayıtlardan çekilmiştir; maruziyet yolu, doz ve tür değişkenleri dikkate alınmalıdır.

Düzenleyici durum

IARC maddemizi Kanserojenliği Sınıflandırılamayan Grup 3 altında listelemiştir [3]. OSHA, 2013 yılında kristal silika tozuna maruziyeti kısıtlamak ve sınırlandırmak amacıyla yeşil tamamlama şartı getirmiştir [10]. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ise gıda ve yem zincirindeki nanoteknoloji uygulamalarına yönelik risk değerlendirme kılavuzunu güncellemiştir [11].

Kaynaklar

1. web_research, Silicon dioxide en.wikipedia.org/wiki/Silicon_dioxide
2. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
3. IARC (WHO Kanser Araştırmaları Ajansı), IARC Monografları — Silica (Grup 3 — Kanserojenliği sınıflandırılamıyor) publications.iarc.fr/139
4. EPA ToxValDB, ToxValDB — kanser monographs.iarc.who.int/list-of-classifi…
5. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
6. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
7. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
8. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
9. EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite
10. web_research, Silicon dioxide en.wikipedia.org/wiki/Silicon_dioxide
11. Europe PMC, Guidance on risk assessment of nanomaterials to be applied in the food and feed chain: human and animal health. europepmc.org/article/MED/34377190