Potasyum sorbat: koruyucu mu, tartışmalı mı?

Kısaca

Potasyum sorbat; gıda, şarap ve kişisel bakım ürünlerinde koruyucu olarak kullanılır. Ciltte hassasiyete ve gözde tahrişe yol açabilir. Yüksek miktarda tüketildiğinde kanser riski artışı ile ilişkilendirilen araştırmalar bulunmaktadır.

Ne işe yarar

Gıda, şarap ve kişisel bakım ürünlerinde koruyucu olarak görev yapar [1]. Gıdalarda genellikle %0,025 ile %0,1 arasındaki yoğunluklarda tercih edilir; bu oran 100 gramlık bir porsiyonda 25 ila 100 miligram alıma karşılık gelir [1].

Kullanıma göre durum

Sık sorulan: koruyucu mu, tartışmalı mı?

İddia: Potasyum sorbat güvenli bir koruyucu mudur, yoksa toksikolojik riskler taşır mı?

Kısa cevap: Potasyum sorbat yaygın bir koruyucudur ancak hassasiyet, tahriş ve kanser riski araştırmaları nedeniyle tartışmalıdır.

Gerekçe ve sınır: Fransa'da 105.260 katılımcı ile 2009-2023 yılları arasında yürütülen bir kohort çalışmasında, yüksek potasyum sorbat tüketimi genel kanser riskinde %14, meme kanseri riskinde ise %26 artışla ilişkili bulunmuştur [1]. EFSA, sorbik asit (E 200) ve potasyum sorbat (E 202) için belirlenen geçici grup kabul edilebilir günlük alım miktarını (ADI) üreme toksisitesi çalışması kapsamında değerlendirmeye almıştır [2]. Sınır: Alım miktarı ve maruziyet yolu risk değerlendirmesinde belirleyicidir.

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Potasyum sorbat cilt duyarlılaştırıcısı (Kategori 1) olarak sınıflandırılmıştır [3]. Göz üzerinde ise Kategori 2A seviyesinde göz tahrişine neden olduğu bildirilmiştir [4, 5].

Sınır: Bu veriler bir derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir [4].

Genotoksisite ve kanser bulguları

Genotoksisite çalışmalarında 24 pozitif ve 3 negatif rapor mevcuttur [6]. Maddenin Ames testi pozitif ve mikronükleus testi pozitif sonuç vermiştir [6].

Yüksek potasyum sorbat tüketimi ile yürütülen kohort çalışmasında genel kanser riskinde %14, meme kanseri riskinde %26 artış tespit edilmiştir [1].

Sınır: Derleme kayıtlarındaki doz, tür ve maruziyet yolu parametreleri dikkate alınmalıdır [6].

Düzenleyici durum

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) FAF Paneli, sorbik asit (E 200) ve potasyum sorbat (E 202) için geçici grup kabul edilebilir günlük alım miktarının (ADI) yeniden değerlendirilmesi amacıyla uzatılmış tek nesil üreme toksisitesi çalışmasını (EOGRTS) incelemiştir [2].

Kaynaklar

1. web_research, Potassium sorbate en.wikipedia.org/wiki/Potassium_sorbate
2. Europe PMC, Opinion on the follow-up of the re-evaluation of sorbic acid (E200) and potassium sorbate (E202) as food additives. europepmc.org/article/MED/32626251
3. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz eng.mst.dk/chemicals/chemicals-in-produc…
4. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
5. EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/information-on-chemicals/…
6. EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite