Potasyum sorbat: koruyucu mu, tartışmalı mı?

Kısaca

Potasyum sorbat; gıda, şarap ve kişisel bakım ürünlerinde yaygın olarak kullanılan bir koruyucudur. Ciltte duyarlılaşmaya ve gözde tahrişe yol açma potansiyeli bulunmaktadır. Yüksek miktarda tüketiminin kanser riski artışıyla ilişkili olduğunu gösteren kohort çalışmaları mevcuttur.

Ne işe yarar

Potasyum sorbat, gıda, şarap ve kişisel bakım ürünlerinde koruyucu bileşen olarak işlev görür [1]. Gıda katkı maddesi olarak kullanıldığında genellikle %0,025 ile %0,1 arasındaki konsantrasyonlarda tercih edilir [2].

Kullanıma göre durum

| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak | | :--- | :--- | :--- | | Gıda maddeleri | Koruyucu (%0,025–%0,1 konsantrasyon) | [2] | | Kişisel bakım ürünleri | Etkili koruyucu kullanımı | [1] |

Sık sorulan: koruyucu mu, tartışmalı mı?

Potasyum sorbat etkili bir koruyucudur ancak sağlık üzerindeki olası etkileri nedeniyle güvenlik değerlendirmelerine tabi tutulmaktadır. Fransa'da 2009-2023 yılları arasında 105.260 katılımcı ile gerçekleştirilen bir kohort çalışmasında, yüksek potasyum sorbat tüketimi genel kanser riskinde %14 ve meme kanseri riskinde %26 artış ile ilişkilendirilmiştir [3]. Ayrıca Avrupa Komisyonu, maddeninin geçici kabul edilebilir günlük alım miktarını yeniden değerlendirmek üzere üreme toksisitesi verilerini incelemeye almıştır [4].

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Potasyum sorbat, cilt duyarlılaşması kapsamında SkinSens1 sınıflandırmasına sahiptir [5]. Göz üzerindeki etkilerinde ise Kategori 2A (Kategori 6.4A) ve Eye Irrit. 2 olarak sınıflandırılmıştır [6], [7].

Sınır: Bu veriler bir derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.

Genotoksisite ve kanser bulguları

Potasyum sorbat için verilere yansıyan 24 pozitif ve 3 negatif genotoksisite raporu bulunmaktadır [8]. Maddenin Ames testi pozitif ve mikronükleus testi pozitif sonuç vermiştir [8]. Insanlar üzerindeki verilere dayanan 105.260 katılımcılı kohort çalışmasında, yüksek tüketim seviyelerinin genel kanser riskini %14, meme kanseri riskini ise %26 artırdığı gözlemlenmiştir [3].

Sınır: Genotoksisite verileri bir derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.

Düzenleyici durum

Avrupa Komisyonu; sorbik asit (E 200) ve potasyum sorbat (E 202) için belirlenmiş olan geçici grup kabul edilebilir günlük alım miktarının (ADI) yeniden değerlendirilmesi amacıyla EFSA Gıda Katkı Maddeleri ve Tatlandırıcılar Paneli'nden uzatılmış tek nesil üreme toksisitesi çalışmasını (EOGRTS) değerlendirmesini talep etmiştir [4].

Kaynaklar

1. web_research, Potassium sorbate en.wikipedia.org/wiki/Potassium_sorbate
2. web_research, Potassium sorbate en.wikipedia.org/wiki/Potassium_sorbate
3. web_research, Potassium sorbate en.wikipedia.org/wiki/Potassium_sorbate
4. Europe PMC, Opinion on the follow-up of the re-evaluation of sorbic acid (E200) and potassium sorbate (E202) as food additives. europepmc.org/article/MED/32626251
5. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz eng.mst.dk/chemicals/chemicals-in-produc…
6. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
7. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/information-on-chemicals/…
8. EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite