Niasinamid nedir, ne işe yarar? Cilt lekelerine etkileri

İçindekiler listesinde NIACINAMIDE adıyla yer alan niasinamid, suda çözünen bir B3 vitamini türevidir. Cildin koruyucu bariyerini desteklemek, gözenek görünümünü dengelemek ve ton eşitsizliklerini hafifletmek amacıyla nemlendiricilerden serumlara kadar birçok bakım ürününde tercih edilir. Hücre yenilenmesinde görev alan temel koenzimlerin yapısına katılarak cilt yüzeyinde geniş bir alanda koruyucu rol oynar.

Niasinamid nereden geliyor?

Niasinamid doğada et, balık, baklagiller, tohumlar ve tahıllar gibi pek çok gıdada doğal olarak bulunur. İnsan vücudu bu vitamini besinler yoluyla alır ve hücresel enerji metabolizmasında kullanır. Fakat kozmetik sektöründe kullanılan bu vitamin gıdalardan veya bitkilerden saflaştırılarak elde edilmez. Doğal kaynaklardan tonlarca hammadde işlemek hem maliyetli bir süreçtir hem de saflık kontrolünü zorlaştırır. Bu nedenle kozmetik sektöründe kullanılan ham maddenin tamamı laboratuvar ortamında kimyasal sentezle üretilir. Üretimde petrokimyasal kökenli organik bir bileşik olan 3-metilpiridin (beta-pikolin) temel hammadde olarak kullanılır. Yani vitaminin kendisi doğada var olan formla kimyasal açıdan birebir aynı olsa da şişedeki ürün sentetik kökenlidir.

Laboratuvarda nasıl elde ediliyor?

Endüstriyel ölçekte aktif madde üretimi, petrokimyasal bir ara ürün olan beta-pikolinin kontrollü reaksiyonlarıyla başlar. İlk adımda beta-pikolin bileşiği amonyak ve hava eşliğinde yüksek sıcaklıkta gaz fazında tepkimeye sokularak 3-siyanopiridin ara maddesine dönüştürülür. Bu işleme ammoksidasyon adı verilir. İkinci adımda elde edilen 3-siyanopiridin molekülü bazik ortamda su ilavesiyle hidroliz edilir veya özel mikroorganizmaların ürettiği nitril hidrataz enzimi kullanılarak biyokimyasal yolla hidrolize uğratılır. Bu basamakta siyanür grubu bir amit grubuna dönüşür ve niasinamid molekülü meydana gelir. Elde edilen çözelti soğutularak molekülün kristalleşmesi sağlanır. Kristaller süzülür, yıkanır ve yabancı maddelerden tamamen arındırılacak şekilde saflaştırılır. Kurutma işleminin ardından ortaya kokusuz, beyaz ve suda kolayca çözünen kristal bir toz çıkar.

Niasin ile niasinamid arasındaki fark nedir?

Her iki molekül de B3 vitamini ailesine aittir ancak kimyasal yapıları ve ciltteki davranışları birbirinden ayrılır. Niasin, diğer adıyla nikotinik asit, yapısında bir karboksilik asit grubu taşır. Cilde doğrudan sürüldüğünde kan damarlarını hızla genişletir; yüzde ani bir yanma, karıncalanma ve geçici kızarıklık dalgasına yol açar. Tıpta bu duruma niasin kızarması (flush etkisi) denir. Niasinamid ise nikotinik asidin amit formudur ve molekülünde asit yerine amit grubu barındırır. Bu yapısal fark sayesinde bu amit formu damarları genişletmez ve yüzde ani kızarıklık reaksiyonuna neden olmaz. Kozmetik formülatörlerinin cilt bakımında nikotinik asit yerine bu türevi tercih etmesinin temel sebebi de bu yüksek toleransıdır. Bu bileşeni içeren bir ürün çok uzun süre aşırı sıcakta veya sert asit altında bekletilirse küçük bir kısmı hidroliz olup niasine dönüşebilir; bu durum nadiren hafif bir pembeleşme hissi yaratabilir.

C vitaminiyle birlikte kullanılmaz efsanesi nereden çıktı?

Cilt bakımı çevrelerinde niasinamid ile C vitamininin (saf askorbik asit) asla bir arada kullanılmaması gerektiğine dair yaygın bir inanış vardır. Bu iddianın kökeni 1960'lı yıllarda laboratuvarda yapılan eski kimyasal stabilite deneylerine dayanır. O dönemki deneylerde, saf B3 vitamini formu ile saf askorbik asit çok yüksek sıcaklıklarda (yaklaşık 80-120 derece) ve aşırı asidik ortamlarda haftalarca bir arada bekletilmişti. Bu zorlayıcı koşullarda iki bileşik birleşerek sarı renkli nikotinat kompleksi oluşturmuş ve molekülün bir kısmı niasine dönüşmüştü. Oysa modern kozmetik formülasyonlar oda sıcaklığında saklanır ve cilt yüzeyinde bu tip aşırı kimyasal reaksiyonlar gerçekleşmez. Bu vitamin ile C vitamini türevleri ya da dengelenmiş saf askorbik asit aynı bakım rutininde güvenle katmanlanabilir veya tek bir üründe bir arada bulunabilir. İki bileşenin birlikte kullanımı leke görünümünü azaltmada birbirini tamamlayıcı bir etki oluşturur.

Yüksek oran daha hızlı sonuç verir mi ve sivilce yapar mı?

Piyasada yüzde on hatta yüzde yirmi oranında niasinamid içeren serumların artması, oranın yükseldikçe lekeleri daha hızlı açacağı yanılgısını doğurdu. Oysa klinik çalışmalar cilt bariyerini güçlendirmek, sebumu dengelemek ve ton eşitlemek için yüzde iki ile beş arasındaki oranların fazlasıyla yeterli olduğunu gösteriyor.

Özellikle yüzde on gibi yüksek dozlu serumları ilk kez kullananlarda ciltte küçük pütürler ve sivilce artışı (cildin kusması hissi) görülebilir. Bu durum genellikle bir alerjiden ziyade yüksek konsantrasyonun yarattığı ozmotik baskı ve gözenek uyarımıdır. Hassas ciltlerin bu vitamini içeren bakım ürünlerine düşük oranlarla başlaması ve cildi yavaşça alıştırması çok daha sağlıklıdır. Formülde yer alan gliserin veya pantenol gibi yatıştırıcılar bu uyum sürecini kolaylaştırır.

Niacinamide ne işe yarar ve gözenekleri nasıl etkiler?

Genişlemiş gözenekler ve gün içinde parlayan cilt yüzeyi yağlı ve karma ciltlerin en sık karşılaştığı durumlardır. Gözenekler kas dokusu içermediği için mekanik olarak açılıp kapanabilen yapılar değildir; ancak içlerinde biriken sebum ve ölü hücreler gözenek duvarını esneterek onların olduğundan daha büyük görünmesine neden olur. Niasinamid, yağ bezlerinin sebum üretimini dengeleyici bir sinyal iletimi sağlar. Cildin aşırı yağ üretmesini frenlerken gözenek çeperindeki elastikiyet kaybını toparlamaya yardımcı olur. Sebum salgısı dengelendiğinde gözeneklerin içi daha temiz kalır ve elastik yapısını koruyan gözenek çeperleri sıkılaşarak daha pürüzsüz bir görünüm kazanır. Yağlı his bırakmayan hafif su bazlı jel veya serum formüllerinde yer alan bu aktif, cildin parlamasını kontrol altına alırken aynı zamanda nemini korumasını sağlar.

Cilt lekelerine ve kırmızı izlere etkisi nedir?

Bileşen cilde uygulandığında hücreler tarafından emilir ve hücresel enerji transferinin anahtarı olan koenzim moleküllerine dönüştürülür. Bu koenzimler cildin en üst katmanı olan stratum corneumdaki seramid, kolesterol ve serbest yağ asitlerinin doğal sentezini tetikler. Böylece cildin koruyucu kalkanı olan lipid bariyeri kalınlaşır ve su kaybı azalır. Formüle eklenen sodyum hiyalüronat ile birleştiğinde cildin su tutma kapasitesi belirgin biçimde artar.

Leke bakımında ise bu molekül soyucu asitlerden ve retinoidlerden daha nazik bir yol izler. Sivilce sonrasında kalan inatçı kırmızı lekelerin (PIE) ve güneş lekelerinin tonunu açmada melanozom transferini engeller. Melanin pigmentinin üst deri hücrelerine taşınmasını frenleyerek cilde daha aydınlık bir berraklık kazandırır.

Niasinamid kimler için uygundur ve nelere dikkat edilmeli?

Niasinamid çok yönlü yapısı sebebiyle temizleme jellerinden toniklere, leke karşıtı serumlardan güneş koruyuculara kadar hemen her ürün grubunda karşınıza çıkar. Asit içermeyen yapısı sayesinde hem sabah hem akşam rutinlerine rahatlıkla dahil edilebilir. Formüllerin pH dengesini korumak adına genellikle nötr veya hafif asidik pH değerlerinde (pH 5-6 aralığı) sitrik asit gibi düzenleyicilerle stabilize edilir. Bu vitamin genel olarak her cilt tipine uygun ve iyi tolere edilen bir içeriktir. Ancak daha önce yüksek konsantrasyonlu bir serumdan dolayı kızarıklık veya kaşıntı yaşadıysanız, ürünü kullanmadan önce kolunuzun iç kısmında yama testi yapmanız faydalı olur.