Linalool: kokunun arkasındaki bileşen neden etikette ayrı duruyor?
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?

Lavanta, bergamot, yasemin... Bu kokular size tanıdık geliyorsa linalool ile tanışmışsınızdır. Parfümlerde ve kozmetiklerde çok sık kullanılan bu bileşen, adını etikette gördüğünüzde "bu alerjen mi?" diye düşündürüyor. Kısaca anlatıyoruz.
Kısaca
Linalool, kozmetik ürünlerde yaygın olarak kullanılan çiçeksi ve hafif baharatlı kokuya sahip bir bileşendir. Doğal bitki özlerinde bulunabildiği gibi sentetik olarak da üretilebilir. Belirli kullanım sınırlarının üzerinde alerjen riski taşıdığı için ürün etiketlerinde ayrıca belirtilmesi zorunludur.
Ne işe yarar
Ürünlerde hoş koku sağlamak amacıyla koku maddesi olarak kullanılır. Çiçeksi ve hafif baharatlı bir koku profiline sahiptir.
Nereden geliyor
Lavandula, Cinnamomum tamala, Cannabis sativa, fesleğen, Solidago, Artemisia vulgaris ve Humulus lupulus gibi bitkilerde doğal olarak bulunur. İlk kez 1919 yılında Leopold Ružička'nın laboratuvarında sentezlenmiştir [1].
Kullanıma göre durum
| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Ciltte kalan ürünler (leave-on) | Konsantrasyon %0,001'i aştığında etikette belirtilmelidir | AB Kozmetik Yönetmeliği 1223/2009 Ek III [2] |
| Durulanan ürünler (rinse-off) | Konsantrasyon %0,01'i aştığında etikette belirtilmelidir | AB Kozmetik Yönetmeliği 1223/2009 Ek III [2] |
Sık sorulan: kokunun arkasındaki bileşen neden etikette ayrı duruyor?
Linalool, potansiyel koku alerjeni olduğu için genel parfüm tanımının dışında tutularak etikette açıkça yazılır. Tüketicilerin alerjik reaksiyon riskine karşı bilgilendirilmesi amacıyla yasal sınırların üzerinde kullanıldığında içerik listesinde gösterilmek zorundadır [3], [2].
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
Cilt tahrişi değerlendirmelerinde Kategori 2 ve Kategori 3 sınıflamaları mevcuttur [4], [4]. Tavşanlar üzerinde OECD 404 kılavuzuna göre 1995 yılında yapılan in vivo testte şiddetli cilt tahrişi rapor edilmiştir [5]. Göz tahrişi açısından Kategori 2A olarak sınıflandırılmış olup, 1974 yılında tavşanlar üzerinde OECD 405 eşdeğeri testte şiddetli göz tahrişi tespit edilmiştir [6], [7].
Cilt duyarlılaştırmasında Kategori 1 ve Kategori 1B altında yer almaktadır [7], [8]. Farelerde OECD 429 kılavuzuna göre 2016 yılında yapılan lokal lenf düğümü analizinde (LLNA) yüksek sıklıkta duyarlılaştırma saptanmıştır [9]. İnsan tekrarlanan katar yama testi (HRIPT), tanımlanmış bir dozda cilt duyarlılaştırmasının bulunmadığını doğrulamak amacıyla güvenlik değerlendirmesinin bir parçası olarak yürütülür [10]. Sınır: Bu veriler derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Genotoksisite ve kanser bulguları
Genotoksisite verilerinde 4 pozitif ve 6 negatif rapor bulunmaktadır [11]. Ames testi pozitif ve mikronükleus testi pozitif sonuç vermiştir [11]. Sınır: Bu veriler derleme kayıttır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Düzenleyici durum
Linalool, AB Kozmetik Yönetmeliği 1223/2009 Ek III listesinde kısıtlı maddeler arasında yer alır [2]. AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi (SCCS), koku alerjisi riski taşıyan tüketicilerin bilgilendirilmesi amacıyla bu maddenin etiketlenmesini incelemiştir [3]. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), linalool'u genel olarak güvenli kabul edilen (GRAS) sentetik aroma maddeleri listesinde sınıflandırmıştır [1].
Kaynaklar
- web_research, Linalool en.wikipedia.org/wiki/Linalool
- AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009, EU 1223/2009 Annex III
- SCCS (AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi), Opinion concerning Fragrance Allergy in Consumers - A Review of the Problem - Analysis of the need for appropriate Consumer Information and Identification of Consumer Allergens
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/information-on-chemicals/…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- Europe PMC, Fragrance Skin Sensitization Evaluation and Human Testing: 30-Year Experience. europepmc.org/article/MED/33093296
- EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite