Laktik asit ciltte ne yapar, zararı var mı?

Kısaca

Laktik asit, ekşi sütte ve mikroorganizma fermantasyonlarında doğal olarak bulunan bir bileşendir. Cilt bakım ürünlerinde etkili bir madde olarak yer alırken, kullanım dozuna ve maruziyet koşullarına bağlı olarak şiddetli tahriş veya aşındırıcı etkiler gösterebilir. Ciltte hassasiyet tetikleme olasılığı düşük olup östrojen reseptörü aktivitesi saptanmamıştır.

Ne işe yarar

Laktik asit gıda katkı maddesi (E 270) olmasının yanı sıra yoğurt ve kozmetik cilt bakımında etkili bir bileşen olarak kullanılır [1].

Nereden geliyor

Laktik asit, doğal süreçlerde ve mikroorganizmaların fermantasyonu sırasında üretilir [2]. İki izomerik formu mevcuttur: L(+) laktik asit ve D(-) laktik asit [3]. İsveçli kimyager Carl Wilhelm Scheele, 1780 yılında bu maddeyi ilk kez ekşi sütten izole etmiştir [4].

Kullanıma göre durum

| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak | | --- | --- | --- | | In vivo testler (Domuz, OECD 404) | Önemli bir tahriş saptanmamıştır | EPA ToxValDB | | In vivo testler (Tavşan, OECD 404 ve EPA OPP 81-5) | Şiddetli tahriş ve aşındırıcı etki gözlenmiştir | EPA ToxValDB |

Sık sorulan: Laktik asit ciltte ne yapar, zararı var mı?

Laktik asit, uygulama koşullarına ve türe bağlı olarak ciltte tahriş veya aşındırma yapabilir. Tavşanlarda yapılan testlerde EPA OPP 81-5 protokolüne göre şiddetli tahriş, 1986 tarihli OECD 404 testine göre ise aşındırıcı (korozif) etki bildirilmiştir [5], [6]. Domuzlar üzerinde 1987 yılında yürütülen OECD 404 testinde ise önemli bir tahriş gözlenmemiştir [7]. Sınır: Veriler derleme kayıtlardan alınmıştır; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Laktik asidin cilt hassaslaştırma potansiyeli düşüktür; EPA OPP 81-6 testinde gine domuzlarında hassasiyet oluşturma olasılığının düşük olduğu belirtilmiş ve cilt hassaslaştırma yönünden sınıflandırılmamıştır [8], [9]. Cilt tahrişinde Kategori 2 (Kategori 6.3A), Kategori 1C (Kategori 8.2C) ve Kategori 1 sınıflandırmaları mevcuttur [10], [11]. Göz tahrişi değerlendirmelerinde ise Kategori 2A (Kategori 6.4A), Kategori 1 (Kategori 8.3A) ve Kategori 1 seviyelerinde etkiler tespit edilmiştir [12], [13]. Cilt tahrişi verilerinde ayrıca genel Kategori 1 sınıflandırması yer alır [14]. Sınır: Bu bulgular derleme kayıt niteliğindedir; doz, tür ve maruziyet yolu göz önünde tutulmalıdır [15].

Genotoksisite ve kanser bulguları

EPA ToxValDB genotoksisite verilerinde 3 pozitif ve 10 negatif rapor bulunmakta olup Ames testi pozitif sonuç vermiştir [16]. EPA ToxCast östrojen reseptörü modelinde, 18 in vitro deneyde östrojen reseptör aktivitesi bulunmamıştır [17]. Sınır: ToxCast modeli in vitro bir tarama sistemi olup doz ve maruziyet bağlamı sunmaz; kozmetik kullanım seviyesinde insan üzerinde etki gösterdiği anlamına gelmez. ToxValDB kayıtları ise derleme niteliğindedir.

Düzenleyici durum

Laktik asit (E 270) gıda katkı maddeleri arasında yer almakta olup SCF (1991) tarafından belirlenmemiş bir ADI değeri atanmıştır ve EFSA tarafından yeniden değerlendirilmesi planlanmaktadır [18].

Kaynaklar

1. web_research, Lactic Acid Chemical Peeling in Skin Disorders pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11055559
2. web_research, Laktik asit tr.wikipedia.org/wiki/Laktik_asit
3. web_research, Laktik asit tr.wikipedia.org/wiki/Laktik_asit
4. web_research, Lactic acid en.wikipedia.org/wiki/Lactic_acid
5. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
6. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
7. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
8. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
9. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
10. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
11. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
12. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
13. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
14. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
15. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
16. EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite
17. EPA ToxCast, ToxCast ER modeli — Lactic acid (DTXSID7023192) comptox.epa.gov/dashboard/chemical/detai…
18. web_research, Re-evaluation of acetic acid, lactic acid, citric acid, tartaric acid, mono- and diacetyltartaric acid, mixed acetic and tartaric acid esters of mono- and diglycerides of fatty acids (E 260, E 270, E 330, E 334, E 472e, E 472f) as food additives pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7448088