Kozmetikteki alkol: Etikette 'Alcohol' ne anlama gelir?
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?

Etiketteki 'Alcohol' ya da 'Alcohol Denat.' içkideki alkolle aynı madde, ama maruz kalma biçimi tamamen farklı. Cilde ne yapıyor, hangi üründe önemli, Türkiye'de mevzuat ne diyor?
Kısaca
Alkol, kozmetikte antimikrobiyal koruyucu ve çözücü olarak kullanılan bir bileşendir. Hücre zarını bozarak mikroorganizmaları etkisiz hale getirir. Bölgesel kozmetik kullanımındaki güvenlik profili, içecek olarak tüketimindeki kanserojen risklerden farklı olup maruziyet dozuna ve yoluna bağlıdır.
Ne işe yarar
Alkol, mikroorganizmaların çift katlı lipit membranını eriterek ve protein yapılarını bozarak antimikrobiyal etki sağlar. Çözelti içindeki %70 oranı, saf etanole kıyasla su moleküllerine ihtiyaç duyduğundan optimum antimikrobiyal etkinlik gösterir.
Nereden geliyor
Etanol terimi, 1834 yılında türetilen etil grubundan gelmiş ve 1892 yılında resmi olarak benimsenmiştir. Başlangıçta toz bir kozmetik maddesini tanımlayan alkol terimi, daha sonra etanole karşılık gelmiştir. Doğal olarak şekerlerin mayalarla fermantasyonuyla veya etilen hidrasyonu gibi süreçlerle elde edilir. Endüstriyel ölçekte etilenin sülfürik asitle reaksiyona sokulduğu dolaylı hidrasyon yöntemi ilk kez 1930 yılında uygulanmıştır [1].
Kullanıma göre durum
| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| %70 sulu çözelti | Saf etanolden daha etkili antimikrobiyal etki | Su moleküllerine dayanan optimum aktivite |
| Ağız yoluyla tüketim | Grup 1 Kanserojen | İnsanlarda kansere yol açtığına dair yeterli kanıt |
Sık sorulan: Etikette 'Alcohol' ne anlama gelir?
Etiketteki bu ifade, üründe etanol kullanıldığını gösterir. Alkol, formülün korunması ve çözücülük amacıyla eklenir. IARC sınıflandırması bu maddenin tehlikesini belirtir; ancak bu durum kozmetik kullanım seviyelerinde doğrudan kanser riski oluşturduğu anlamına gelmez. Maruziyet yolu ve dozu ayrıca değerlendirilmelidir.
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
Cilt tahrişi açısından genel sınıflandırmada sınıflandırılmamış olarak yer alır [2]. Tavşanlarda yapılmış OECD 404 testlerinde 1986 yılına ait bir çalışma belirgin bir tahriş göstermezken [3], aynı yıl yapılan bir diğer testte hafif veya orta düzeyde cilt tahrişi saptanmıştır [4]. 2005 tarihli bir test sonucu ise belirsizdir [5]. Cilt hassasiyeti tarafında sınıflandırma yapmak mümkün değildir [2]. Farelerde yürütülen OECD 429 uyumlu lokal lenf düğümü analizinde (LLNA) duyarlılaşma olasılığının düşük olduğu bildirilmiştir [6].
Göz tahrişi değerlendirmesinde Kategori 2B ve Kategori 2A sınıflandırmaları mevcuttur [7], [8]. Tavşanlar üzerinde OECD 405 kılavuzuna göre 2005 yılında yapılan in vivo testte belirgin bir göz tahrişi gözlenmemiştir [9]. Ancak 2005 tarihli farklı bir test protokolünde şiddetli göz tahrişi rapor edilirken [10], 1956 yılına ait test belirsiz sonuç vermiştir [11]. Bu veriler derleme kayıtlardan alınmış olup doz ve maruziyet yolu dikkate alınmalıdır.
Genotoksisite ve kanser bulguları
EPA ToxValDB verilerine göre genotoksisite çalışmalarında 15 pozitif ve 38 negatif rapor bulunmaktadır [12]. Bakteriyel ters mutasyon (Ames) testi negatif sonuç verirken, mikronükleus testi pozitif değerlendirilmiştir [12].
Kanser değerlendirmesinde IARC, maddeyi Grup 1 (İnsanlarda kanserojen) olarak sınıflandırmıştır [13]. EPA ToxValDB kayıtlarında da Sınıf 1 kanserojen olarak tanımlanmaktadır [14]. IARC, maddeler için risk değil tehlike sınıflandırması yapar. Bu değerlendirme maddenin bir koşul altında kansere yol açabileceğini gösterir, kozmetik kullanım seviyesinde kanser yaptığı anlamına gelmez [13].
Düzenleyici durum
IARC (Dünya Sağlık Örgütü Kanser Araştırmaları Ajansı) Monograf Cilt 96 ve 100E kapsamında Grup 1 listesinde yer almaktadır [13]. EPA ToxValDB tarafında da insanlarda kanserojen kategorisindedir [14].
Kaynaklar
- web_research, Ethanol en.wikipedia.org/wiki/Ethanol
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz csst.qc.ca/en/prevention/reptox/Pages/li…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite
- IARC (WHO Kanser Araştırmaları Ajansı), IARC Monografları - Ethanol (Grup 1 - İnsanlarda kanserojen) publications.iarc.fr/114
- EPA ToxValDB, ToxValDB - kanser monographs.iarc.who.int/list-of-classifi…