Etiketteki SLS: Köpük Yapan, Tartışılan Molekül
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?
Şampuanınızın köpüğü, diş macununuzun köpüğü. Etikete bakınca uzun bir isim: Sodium Lauryl Sulfate, kısaca SLS. Temizlik ürünlerinin vazgeçilmezi ama adı kimyasal olunca insan tereddüt ediyor: Bu ne, ne işe yarıyor, zararlı mı?
Kısaca
Sodyum lauril sülfat, kişisel bakım ürünlerinde ve diş macunlarında yaygın kullanılan temizleyici bir maddedir. Ciltte ve gözlerde tahrişe yol açabilir ancak ciltte duyarlılaşma oluşturmaz. Ağız bakımı ve gıda uygulamalarında uzun süreli kullanım geçmişine sahiptir.
Ne işe yarar
Diş macunlarında ve köpüren temizlik ürünlerinde temizleyici bileşen olarak yer alır.
Nereden geliyor
Sodyum lauril sülfatın diş hekimliği alanındaki kullanımı 50 yıldan uzun bir geçmişe dayanır ve diş macunlarında sıklıkla tercih edilmektedir [1].
Kullanıma göre durum
| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Diş macunları | Yaygın kullanım | 50 yılı aşkın kullanım geçmişi [1] |
| Gıda maddeleri | Genel olarak güvenli (GRAS) | USFDA (21 CFR 172.822) [2] |
Sık sorulan: Zararlı mı?
Dijital medyada maddeye yönelik yanlış iddialar yayılmış olsa da sodyum lauril sülfat östrojen reseptörü aktivitesi göstermez [3, 4].
EPA ToxCast östrojen reseptör modelinde yürütülen 18 in vitro deneyde östrojenik veya anti-östrojenik etki tespit edilmemiştir [3]. Ayrıca gıda kullanımında USFDA tarafından genel olarak güvenli kabul edilir [2]. Sınır: In vitro tarama modelleri doz ve maruziyet bağlamı içermediğinden, kozmetikteki kullanım seviyesinde insanda etki gösterdiği anlamına gelmez.
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
Sodyum lauril sülfat cilt duyarlılaştırıcısı olarak sınıflandırılmamıştır [5]. Madde cilt ve göz için tahriş edicidir.
OECD 404 kılavuzuna göre tavşanlarda yapılan in vivo testte şiddetli cilt tahrişi rapor edilmiştir [6]. Madde genel verilerde cilt tahrişi Kategori 2 sınıfındadır [5]. OECD 405 kılavuzuna göre tavşanlarda yürütülen in vivo göz testinde şiddetli göz tahrişi kaydedilmiştir [7]. Göz üzerindeki etkileri Kategori 1 ciddi göz hasarı seviyesindedir [8]. Sınır: Derleme kayıtlardaki test sonuçları incelenirken doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.
Genotoksisite ve kanser bulguları
Genotoksisite verilerinde 6 pozitif ve 8 negatif rapor bulunmaktadır [9]. Yürütülen çalışmalarda Ames testi pozitif, mikronükleus testi ise negatif sonuç vermiştir [9]. Sınır: Bu veriler bir derleme kayıttan alınmıştır; değerlendirmede doz, tür ve maruziyet yolu dikkate alınmalıdır.
Düzenleyici durum
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (USFDA), sodyum dodesil sülfat adıyla da bilinen maddeyi 21 CFR 172.822 kapsamında gıda kullanımı için genel olarak güvenli (GRAS) kabul etmiştir [2].
Kaynaklar
- web_research, The Yin and Yang of Sodium Lauryl Sulfate Use for Oral and Periodontal Health pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10506142
- web_research, Sodium lauryl sulfate en.wikipedia.org/wiki/Sodium_lauryl_sulf…
- EPA ToxCast, ToxCast ER modeli - Sodium dodecyl sulfate (DTXSID1026031) comptox.epa.gov/dashboard/chemical/detai…
- web_research, Human and Environmental Toxicity of Sodium Lauryl Sulfate (SLS): Evidence for Safe Use in Household Cleaning Products pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4651417
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz hcis.safeworkaustralia.gov.au/HazardousC…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite