Diş macunundaki sodyum florür neden tartışılıyor?
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?
Diş macunu alırken etikette "sodium fluoride" yazdığını görürsünüz. Çoğu insanın kafasındaki soru nettir: Bu florür zararlı mı, yoksa yararlı mı? Madde onlarca yıldır diş çürüklerini önlemek için kullanılıyor, ama son birkaç yıldır Avrupa'da sınıflandırması tartışılıyor.
Kısaca
Sodyum florür, ağız hijyeni ürünlerinde ve diş macunlarında sıklıkla kullanılan bir flor bileşiğidir. Belirlenen yasal sınırlar dahilinde kullanımı güvenli kabul edilmekle birlikte, yüksek miktarlarda yutulması zehirlenme riski taşır. Avrupa Birliği kozmetik mevzuatı, oral ürünlerdeki sodyum florür miktarını sıkı bir konsantrasyon sınırı ile düzenler.
Ne işe yarar
Diş macunu ve ağız çalkalama suları gibi ağız bakım ürünlerinde flor kaynağı olarak görev yapar [1, 2].
Nereden geliyor
Sodyum florür, 1896 yılında böcek ilacı olarak patentlenmiş ve 1970'lere kadar ev zararlılarına karşı kullanılmıştır [3]. Ancak kaza sonucu veya kasten zehirlenme riskleri nedeniyle bu alandaki kullanımı zamanla azalmıştır [3]. Örneğin 1942 yılında Oregon Eyalet Hastanesinde hamamböceği ilacının yanlışlıkla süt tozu sanılarak yumurtaya karıştırılması sonucu 47 kişi hayatını kaybetmiştir [3].
Kullanıma göre durum
| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Ağız bakım ürünleri | Sınırlı (Flor cinsinden maksimum %0,15) | AB Kozmetik Yönetmeliği Ek III |
Sık sorulan: Diş macunundaki sodyum florür neden tartışılıyor?
Tartışmalar, maddenin yüksek dozlarda zehirli olması ve geçmişte böcek ilacı olarak kullanılmasından kaynaklanmaktadır [3]. Kaza sonucu yüksek miktarda yutulması hayati zehirlenmelere yol açabilir [3]. Ancak oral bakım ürünlerinde izin verilen dozlar sınırlandırılmıştır [2].
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
EPA verilerine göre sodyum florür ciltte tahrişe (Kategori 2) ve gözlerde ciddi zarara veya tahrişe (Kategori 1) neden olabilir [4]. 1995 yılında ginedomuzları üzerinde EPA OPP 81-6 kılavuzuna göre yapılan testlerde cildi duyarlılaştırıcı bir etki gözlenmemiştir [5]. Genel derleme verilerinde cilt hassasiyeti sınıflandırılması yapılamamıştır [4]. Bu veriler derleme kayıtlara dayanmakta olup doz, tür ve maruziyet yoluna göre değerlendirilmelidir [4].
Genotoksisite ve kanser bulguları
EPA verilerinde sodyum florür için 29 pozitif ve 30 negatif genotoksisite raporu bulunmaktadır [6]. Maddenin Ames testi negatif, mikronükleus testi ise pozitif sonuç vermiştir [6]. Bu veriler derleme kayıtlara dayanmakta olup doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir [6].
Düzenleyici durum
Sodyum florür, AB Kozmetik Yönetmeliği (EU 1223/2009) Ek III listesinde kısıtlanmış maddeler arasında yer alır [2]. Ağız bakım ürünlerinde flor (F) üzerinden hesaplanan maksimum konsantrasyon sınırı %0,15'tir [2]. Ek III kapsamındaki diğer flor bileşikleriyle birlikte kullanıldığında da toplam flor oranı %0,15'i geçemez [2]. SCCS, 6 yaş altı çocukların kullandığı ağız hijyeni ürünlerindeki flor bileşiklerinin güvenliğini değerlendirmiştir [1].
Kaynaklar
- SCCS (AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi), Opinion concerning the Safety of Fluorine Compounds in Oral Hygiene Products for Children under the Age of 6 years
- AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009, EU 1223/2009 Annex III
- web_research, Sodium fluoride en.wikipedia.org/wiki/Sodium_fluoride
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite