Diş macunundaki sodyum florür neden tartışılıyor?

Kısaca

Sodyum florür, esas olarak ağız bakım ürünlerinde kullanılan bir flor bileşiğidir. AB kozmetik mevzuatına göre ağız ürünlerinde flor elementi bazında en fazla %0,15 konsantrasyonda kullanımına kısıtlı olarak izin verilir. Geçmişte böcek ilacı olarak da kullanılmış olan bu madde, kozmetikte belirli sınırlar dahilinde yer alır.

Ne işe yarar

Ağız bakım ürünlerinde kısıtlı bir bileşen olarak kullanılır.

Nereden geliyor

Sodyum florürün patenti 1896 yılında böcek ilacı olarak alınmış ve 1970'lere kadar evcil zararlılara karşı ve bitki böceklerinde mide zehri olarak kullanılmıştır [1]. 1942 yılında Oregon Devlet Hastanesinde karıncalarla mücadelede kullanılan sodyum florür içeren böcek ilacının süt tozuyla karıştırılması sonucu 47 hasta ölmüştür [2]. Kasıtlı veya kazara zehirlenme riskleri nedeniyle ürünlerin kısıtlanması veya yasaklanmasıyla kullanımı 20. yüzyıl boyunca azalmıştır [3].

Kullanıma göre durum

| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak | | --- | --- | --- | | Ağız bakım ürünleri | Maksimum %0,15 (F cinsinden) | AB Kozmetik Yönetmeliği 1223/2009 Ek III [4] |

Sık sorulan: Diş macunundaki sodyum florür neden tartışılıyor?

Tartışma özellikle çocukların maruziyeti ve toplam flor alımı üzerinedir. SCCS, 6 yaşın altındaki çocuklarda ağız hijyeni ürünlerinde flor bileşiklerinin güvenliğini değerlendiren görüşler yayımlamıştır [5]. Ağız bakım ürünlerinde güvenli kullanım için flor konsantrasyonuna üst kısıtlama uygulanır.

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Sodyum florür, cilt tahrişi açısından Kategori 2 olarak sınıflandırılmıştır [6]. Kobaylar üzerinde EPA OPP 81-6 kılavuzuna göre 1995 yılında yapılan çalışmada cildi duyarlılaştırma olasılığının düşük olduğu tespit edilmiştir [7]. Diğer bir değerlendirmede cilt hassaslaştırması için sınıflandırmanın mümkün olmadığı bildirilmiştir [8].

Göz üzerindeki etkilerinde ise ciddi göz hasarı ve göz tahrişi kapsamında Kategori 1 ve Kategori 2 sınıflandırmaları bulunur [K5, K13].

Bu veriler derleme kayıtlara dayanmaktadır; doz, tür ve maruziyet yolunun birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Genotoksisite ve kanser bulguları

Sodyum florür için genotoksisite kayıtlarında 29 pozitif ve 30 negatif rapor yer almaktadır [9]. Yapılan testlerde Ames testi negatif sonuç verirken mikronükleus testi pozitif olarak kaydedilmiştir.

Bu veriler derleme kayıt niteliğindedir; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir.

Düzenleyici durum

Sodyum florür, AB Kozmetik Yönetmeliği (EU 1223/2009) Ek III kısıtlı maddeler listesinde yer almaktadır. Ağız ürünlerinde maksimum konsantrasyon flor (F) olarak hesaplandığında %0,15 sınırına tabidir. Bu Ek altında izin verilen diğer flor bileşikleriyle karıştırıldığında, toplam flor konsantrasyonunun %0,15 oranını aşmaması gerekmektedir. SCCS, 6 yaş altı çocukların ağız hijyeni ürünlerindeki flor bileşiklerine dair güvenlik görüşleri yayımlamıştır [10].

Kaynaklar

1. web_research, Sodium fluoride en.wikipedia.org/wiki/Sodium_fluoride
2. web_research, Sodium fluoride en.wikipedia.org/wiki/Sodium_fluoride
3. web_research, Sodium fluoride en.wikipedia.org/wiki/Sodium_fluoride
4. AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009, EU 1223/2009 Annex III
5. SCCS (AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi), Opinion concerning the Safety of Fluorine Compounds in Oral Hygiene Products for Children under the Age of 6 years
6. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
7. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
8. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
9. EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite
10. SCCS (AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi), Opinion on the Safety of Fluorine Compounds in Oral Hygiene Products for Children under the Age of 6 Years