CI 19140: Etiketteki sarı boya ne anlama geliyor?
Arin Editör Ekibi · nasıl hazırlanıyor?
Şampuanınızın ya da diş macununuzun içindekiler listesinde 'CI 19140' gördünüz. Bu numara, tartrazin adlı sentetik bir sarı boyayı gösterir. Gıda etiketlerinde E102 olarak da karşınıza çıkar.
Kısaca
Tartrazin (CI 19140), kişisel bakım ve kozmetik ürünlerinde sarı renk vermek amacıyla kullanılan sentetik bir boyadır. Sabun, şampuan, nemlendirici krem ve diş macunu gibi çok sayıda üründe yer alır. Cildi duyarlılaştırma olasılığı düşük görülse de gıda ve kozmetik alanındaki etkilerine dair farklı incelemeler bulunmaktadır.
Ne işe yarar
Ürünlerde renklendirici olarak görev yapar. Sıvı ve kalıp sabunlarda, yeşil el sabunu leke çıkarıcılarında, nemlendirici ve losyonlarda, ağız çalkalama sularında, parfümlerde, diş macunlarında, şampuanlarda ve saç kremlerinde rengi sağlamak için eklenir [1].
Nereden geliyor
Tartrazin, 1890 yılında İsviçreli kimyager Johann Heinrich Ziegler tarafından Basel'deki CIBA laboratuvarlarında keşfedilmiştir [2]. Bir dönem Avusturya ve Almanya'da kullanımı yasaklanmış, sonrasında Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 94/36/EC sayılı direktifi ile bu yasak kaldırılmıştır [2].
Kullanıma göre durum
| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Kozmetik ürünler | AB Ek III listesi kapsamında sınırlandırılmıştır | EU 1223/2009 Annex III [3] |
Sık sorulan: Etiketteki sarı boya ne anlama geliyor?
Etikette CI 19140 veya FD&C Yellow 5 olarak geçen bileşen, ürüne sarı ton katmak için eklenen tartrazin maddesidir. İngiltere Gıda Standartları Ajansı (FSA), 2007 yılında Southampton Üniversitesi araştırmacılarına tartrazin dâhil altı gıda boyasının çocuklar üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışma yaptırmıştır [2]. Bu çalışma gıda ve içecek tüketimi üzerinedir, kozmetikteki haricen kullanım düzeylerini doğrudan kapsamaz.
Cilt ve göz üzerindeki etkisi
Cilt tahrişi ve göz tahrişi uç noktalarında mevcut veriler net bir sınıflandırma yapılmasına imkan vermemektedir [4]. Fareler üzerinde OECD Kılavuzu 429 uyarınca yapılan 2004 tarihli yerel lenf düğümü deneyinde (LLNA), madden ciltte duyarlılaşmaya yol açma ihtimalinin düşük olduğu rapor edilmiştir [5].
Sınır: Cilt ve göz tahrişi verileri derleme kayıt niteliğindedir; doz, tür ve maruziyet yolu birlikte değerlendirilmelidir [4].
Genotoksisite ve kanser bulguları
Genotoksisite kayıtlarında 30 pozitif, 14 negatif rapor bulunmaktadır; Ames ve mikronükleus testlerinde pozitif sonuçlar bildirilmiştir [6]. EPA ToxCast östrojen reseptörü modelinde yürütülen 18 in vitro deneyde ise herhangi bir agonist veya antagonist aktivite saptanmamıştır [7].
Sınır: ToxCast bulguları in vitro tarama modeline dayanır, maruziyet bağlamı içermez ve kozmetik kullanım seviyelerinde insanda etki gösterdiği anlamına gelmez [7]. Genotoksisite verileri derleme kayıttır [6].
Düzenleyici durum
Tartrazin, AB 1223/2009 Kozmetik Tüzüğü Ek III listesinde düzenlenmektedir [3]. Madde gıda tarafında da incelemelere konu olmuş, Birleşik Krallık FSA tarafından değerlendirilmiştir [2].
Kaynaklar
- web_research, Tartrazin tr.wikipedia.org/wiki/Tartrazin
- web_research, Tartrazine en.wikipedia.org/wiki/Tartrazine
- SCCS (AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi), Opinion on Acid Yellow 23
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz github.com/kriswehage/greenscreen_framew…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
- EPA ToxValDB, ToxValDB - genotoksisite
- EPA ToxCast, ToxCast ER modeli - FD&C Yellow 5 (DTXSID1021455) comptox.epa.gov/dashboard/chemical/detai…