Allantoin nedir, cilde ne işe yarar ve nasıl etki eder?

Allantoin, hassas ciltler için formüle edilen kremlerde, yatıştırıcı serumlarda ve tıraş sonrası losyonlarda sıkça karşımıza çıkan güvenilir bir bileşendir. İçerik listelerinde ALLANTOIN adıyla yer alan bu madde, cildin kendini onarma hızını desteklerken kızarıklık hissini azaltmaya yardımcı olur. Hem pullanmış ölü deriyi nazikçe arındıran hem de altındaki taze dokuyu sakinleştiren dengeli bir yapıya sahiptir.

Allantoin nedir ve karakafes otuyla bağı nedir?

Allantoin adı ilk duyulduğunda yabancı gelse de, doğada ve memeli biyolojisinde köklü bir geçmişe sahiptir. Molekül adını memeli embriyolarının gelişiminde hayati rol oynayan allantois zarından alır. Tarihte ilk kez 1800 yılında memelilerin amniyon sıvısından izole edilmiştir.

Bitkiler aleminde ise özellikle geleneksel tıpta yüzyıllardır yara, ezilme ve kırık tedavisinde lapa olarak kullanılan karakafes otu (Symphytum officinale) ya da halk arasındaki adıyla eşekkulağı bitkisinin köklerinde bol miktarda bulunur. Anadolu'da ve geleneksel halk hekimliğinde doku birleştirici olarak bilinen bu otun iyileştirici gücünün arkasındaki ana etken maddenin allantoin olduğu modern kimya ile anlaşılmıştır. Doğal bitki banyolarından modern laboratuvarlara uzanan bu serüven, bileşenin güvenilirliğini pekiştirmiştir.

Salyangoz kremlerindeki etki allantoin sayesinde mi?

Son yıllarda Kore kozmetiğinde ve dünya genelinde popülerleşen salyangoz özütü (snail mucin) içeren kremler, salyangozun kabuğunu ve dokusunu hızla yenileme yeteneğinden ilham alır. Birçok kişi bu kremlerdeki gücün salyangoza özgü gizemli bir büyü olduğunu düşünür.

Oysa salyangoz salgısının cildi onarmasını sağlayan temel aktif bileşikler allantoin, glikolik asit ve doğal nemlendirici proteinlerdir. Hatta kozmetik sektöründe satılan salyangoz kremlerinin büyük bölümü, etkisini standart ve güçlü kılmak amacıyla laboratuvarda üretilen saf allantoin ile desteklenir. Yani salyangoz kreminden alınan pürüzsüzleştirici ve onarıcı sonucun merkezinde bu molekül yer alır.

Nasıl elde ediliyor ve neden sentetik üretilir?

Pek çok tüketici etikette allantoin gördüğünde ürünün bitki özlerinden veya salyangozlardan elde edildiğini düşünür. Gerçekte ise endüstriyel kozmetikte kullanılan allantoin tamamen laboratuvar ortamında sentetik olarak üretilir.

Bunun geçerli ve haklı bir sebebi vardır. Doğal karakafes otu köklerinde allantoin ile birlikte karaciğere zararlı olabilen pirolizidin alkaloidleri de yer alır. Bitkisel özütleme yapıldığında bu toksik bileşikleri ana molekülden tamamen ayırmak hem çok maliyetlidir hem de güvenlik riski barındırır. Ayrıca salyangoz gibi hayvansal kaynaklardan endüstriyel ölçekte saf madde toplamak sürdürülebilir ve etik değildir.

Modern üretimde üre ile glioksilik asit kontrollü bir kimyasal tepkimeye sokulur. Asidik ortamda gerçekleşen bu birleşme sonucunda saf, beyaz kristal yapıda allantoin tozu elde edilir. Yani hammaddesi kimyasal reaktiflerdir, üretim yöntemi sentetik kimyasal sentezdir. Elde edilen son ürün doğadaki molekülle birebir aynı kimyasal yapıya sahiptir; ancak bitkisel toksinlerden tamamen arınmış ve yüzde yüz saftır. Böylece tüketicilere en yüksek güvenlik standardında bir hammadde sunulur.

Allantoin cildi nasıl yatıştırır ve nerelerde kullanılır?

Allantoinin cilt bakımındaki en ilgi çekici yönü, iki zıt gibi görünen görevi aynı anda yerine getirmesidir. Hem nazik bir ölü deri dökücü (keratolitik) hem de rahatlatıcı bir yatıştırıcıdır. Bazı tüketicilerin zannettiği gibi kortizon içeren ağır bir ilaç değildir; cildin doğal döngüsünü destekleyen nazik bir içeriktir.

Cildimizin üst tabakasındaki ölü hücreler keratin adı verilen sert bir proteinle birbirine tutunur. Allantoin, keratin moleküllerinin su tutma kapasitesini artırarak hücreler arasındaki bağları yumuşatır. Sert asitlerin yaptığı kimyasal soyma yerine, ölü hücrelerin kendi kendine ve fark ettirmeden dökülmesini sağlar. Bu sayede pullanmış, pürüzlü ve mat cilt yüzeyi yumuşar.

Ölü tabaka aralanırken allantoin aynı zamanda alt tabakadaki hücre bölünmesini teşvik eder. Doku yenilenmesini hızlandırarak tahriş olmuş cildin toparlanma süresini kısaltır. Tıraş sonrası jilet yanması ve kesiklerinde, epilasyon sonrası oluşan batma ve kızarıklıkta, bebek pişiklerinde ya da rüzgar çarpmasında sürülen kremlerdeki ferahlatıcı rahatlamanın sebebi bu mekanizmadır. Cildin yıpranan yüzeyini sakinleştirir ve dokuların hızla toparlanmasına zemin hazırlar.

Hangi içeriklerle birlikte kullanılır?

Allantoin formüllerde genellikle yalnız çalışmaz; diğer nemlendirici ve bariyer onarıcı maddelerle dengeli bir takım oluşturur.

Örneğin gliserin ve sodyum hyaluronat gibi nem tutucularla bir araya geldiğinde cildin su tutma bariyerini destekler. Pantenol ile birleştiğinde yatıştırıcı ve kızarıklık giderici etkisi belirgin şekilde pekişir. Laktik asit gibi alfa hidroksi asitlerin (AHA) yer aldığı soyucu peeling formüllerine ise asidin olası batma ve kızarıklık etkisini dengelemek amacıyla koruyucu tampon olarak eklenir. Bu çoklu etki formülasyonların cilde uyumunu artırır. Hassas ciltlerin asitlere tolerans geliştirmesini kolaylaştırır. Formüllerdeki bu uyumlu birliktelik cildin daha pürüzsüz görünmesini sağlar.

Cilde zararlı mı ve kimler kullanabilir?

Allantoin kozmetik dünyasında toleransı en yüksek aktif maddelerden biridir. Bebek pişik kremlerinden göz çevresi bakım ürünlerine kadar en hassas bölgelerde bile güvenle kullanılır.

Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı (EPA ToxCast) laboratuvar tarama modellerinde 18 farklı in vitro deneyle test edilmiş ve östrojen reseptör aktivitesi göstermemiştir. Bu bir tarama modelidir, doz ve maruziyet bağlamı taşımaz; hormon bozucu etkiye dair bir işaret bulunmadığını söyler, konuyu tamamen kapattığını değil.

Ayrıca Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) kayıtlarındaki OECD 404 cilt tahrişi (2008 yılı çalışması), OECD 405 göz tahrişi (1989 yılı çalışması) ve OECD 429 lokal lenf nodu duyarlılık (2009 yılı çalışması) testlerinde allantoinin ciltte ve gözde tahrişe yol açmadığı, alerjik duyarlılık oluşturmadığı saptanmıştır. Bu testler derleme niteliğinde olup genel güvenlik çerçevesini çizer.

Kozmetik ürünlerdeki standart kullanım oranı genellikle yüzde 0.1 ile yüzde 0.5 arasındadır; bazı özel yara bakım merhemlerinde ise yüzde 2 seviyelerine kadar çıkabilir. Suda çözünürlüğü düşük olduğu için formüllere yüksek oranlarda eklenmesine gerek kalmaz, küçük miktarlarda bile etkisini gösterir.

Etikette allantoin gördüğümüzde ne anlamalıyız?

Kullandığınız yüz yıkama jelinde, nemlendiricide veya güneş sonrası losyonda ALLANTOIN ibaresine rastlarsanız, cildinize dost bir yatıştırıcı ile karşı karşıyasınız demektir.

Karşınızdaki madde agresif bir kimyasal soyucu değildir; cildinizi yormadan ölü tabakayı arındırır, hücre yenilenmesini destekler ve bariyerinizi sakinleştirir. Özellikle hassas, kızarmaya meyilli ve dış etkenlerden kolay etkilenen cilt tipleri için banyo dolabında bulunması gereken en nazik bileşenlerden biridir. Günlük bakım rutininizde cildi sakinleştiren güvenli bir koruyucudur. Uzun süreli kullanımlarda cildin pürüzsüz dokusunu destekler. Cildin kendi kendini onarma sürecine nazik bir eşlikçidir. Temizleyici ve losyonlarda cildi rahatlatmaya devam eder.