Acid Blue 9: Saç Boyalarındaki Mavi Boya

Kısaca

Asit Mavi 9, kozmetik ürünlerde renklendirici ve saç boyası bileşeni olarak kullanılan bir maddedir. Mevcut bilimsel veriler maddenin insanlarda kansere yol açma potansiyelini sınıflandırmak için yetersizdir. Oksidatif olmayan saç boyalarında kullanım oranı yasal düzenlemelerle sınırlandırılmıştır.

Ne işe yarar

Oksidatif olmayan saç boyası ürünlerinde renklendirici boya maddesi olarak görev yapar.

Nereden geliyor

Asit Mavi 9, 20. yüzyılın başlarında kömür katranı ve anilin bileşiklerinden türetilen sentetik boyaların geliştirilmesi sürecinde sentezlenmiştir. Sentetik renklendiricilerin güvenlik incelemelerinin ardından 1969 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde kalıcı onay almıştır [1].

Kullanıma göre durum

| Nasıl kullanıldığı | Durum | Dayanak | | --- | --- | --- | | Oksidatif olmayan saç boyası ürünleri | En fazla %0,5 konsantrasyon sınırı uygulanır | AB Kozmetik Yönetmeliği 1223/2009 Ek III |

Sık sorulan: Zararlı mı?

İddia: Asit Mavi 9 östrojenik etki gösterir mi veya kansere neden olur mu? Kısa cevap: Maddenin östrojen reseptörü aktivitesi göstermediği saptanmış, kanserojenlik açısından ise veri yetersizliği nedeniyle sınıflandırılamadığı bildirilmiştir. Gerekçe ve sınır: EPA ToxCast ER modeli kapsamında yapılan 18 in vitro deneyde östrojen reseptörü agonist veya antagonist aktivitesi tespit edilmemiştir [2]. IARC değerlendirmesine göre madde Grup 3 kategorisindedir [3]. Bu durum maddenin tamamen güvenli olduğu anlamına gelmez, yalnızca kanserojenliği değerlendirecek yeterli bilimsel veri olmadığını gösterir [3]. Ayrıca ToxCast in vitro taraması doz ve maruziyet bağlamı sunmazken, IARC verileri de kullanım seviyesindeki kozmetik riskini değil yalnızca tehlike potansiyelini ifade eder [3].

Cilt ve göz üzerindeki etkisi

Tavşanlar üzerinde OECD 404 benzeri kılavuzla 1982 yılında yapılan in vivo deneylerde belirgin bir cilt tahrişi saptanmamıştır [4]. Bununla birlikte veritabanı kayıtlarında Kategori 3 düzeyinde cilt tahrişi sınıflandırması da yer almaktadır [5]. Farelerde OECD 429 benzeri kılavuzla 2004 yılında yürütülen yerel lenf düğümü analizinde (LLNA) maddenin cilt hassasiyetine yol açma olasılığının düşük olduğu belirlenmiştir [6].

Göz hassasiyeti açısından 1982 tarihli OECD 405 benzeri tavşan deneylerinde önemli bir tahriş gözlenmemiştir [7]. Derleme verilerinde Kategori 2A göz tahrişi sınıflandırması mevcuttur [8]. Elde edilen bu veriler derleme niteliğinde olup doz, tür ve maruziyet yolu birlikte dikkate alınmalıdır [4].

Genotoksisite ve kanser bulguları

Genotoksisite testlerinde 14 pozitif ve 6 negatif rapor elde edilmiştir [9]. Yapılan Ames testi ve mikronükleus deneylerinin sonuçları pozitif olarak kaydedilmiştir [9].

Kanser değerlendirmelerinde IARC, Asit Mavi 9 maddesini Grup 3 olarak sınıflandırmıştır [3]. Bu sınıflandırma mevcut kanıtların insandaki kanserojenliği belirlemek için yetersiz olduğunu gösterir [3]. IARC'nin yaptığı çalışma bir risk değerlendirmesi değil tehlike sınıflandırmasıdır [3].

Düzenleyici durum

Asit Mavi 9, AB Kozmetik Yönetmeliği 1223/2009 Ek III kısıtlı maddeler listesinde yer almaktadır [10]. Madde, oksidatif olmayan saç boyası ürünlerinde en fazla %0,5 konsantrasyon sınırı ile kullanılabilir [10]. Avrupa Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi (SCCS) maddeye ilişkin resmi görüş yayımlamıştır [11].

Kaynaklar

1. web_research, Brilliant blue FCF en.wikipedia.org/wiki/Brilliant_Blue_FCF
2. EPA ToxCast, ToxCast ER modeli — FD&C Blue No. 1 (DTXSID2020189) comptox.epa.gov/dashboard/chemical/detai…
3. IARC (WHO Kanser Araştırmaları Ajansı), IARC Monografları — FD&C Blue No. 1 (Grup 3 — Kanserojenliği sınıflandırılamıyor) publications.iarc.fr/34
4. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
5. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
6. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
7. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz echa.europa.eu/registration-dossier/-/re…
8. EPA ToxValDB, ToxValDB — cilt/göz epa.govt.nz/database-search/chemical-cla…
9. EPA ToxValDB, ToxValDB — genotoksisite
10. AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009, EU 1223/2009 Annex III
11. SCCS (AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi), Opinion on Acid Blue 9